«

»

Ağu 10

Bakır’ın Dünyadaki Önemi

Dünya tarihinde bilinen en eski bakır yatağı Kıbrıs adasında bulunmaktadır. İlk zamanlar Romalılar tarafından bakır Kıbrıs’tan çıkarılmış ve ”ses eyprium” adı verilmiştir. Zamanla kısaltılan isim Latince ”Cuprum”a dönüştürülmüştür. İnsanoğlunun en çok ilgisini çekmeyi başarabilen madenin altın olmasına rağmen, metalin hayatımızda daha çok yer alabilmesi bakır ile gerçekleşmiştir. Bakırın bulunması ile tunç devri, daha modern bir hal almıştır. Tunç devrinde insanoğlu bakırın kolay şekil alabilen bir metal olduğunu keşfetmiştir. Bu sebeple de savaş aletlerini bakır kalay alaşımı tunç ile birleştirerek ortaya çıkartmışlardır.

Dövülmüş bakır ile ortaya çıkarılan en eski eşyaların varlığı ise milattan önce 4500 yıllarına dayanmaktadır. Bu yıllarda kullanılan eşyalar İran sınırları içerisinde gerçekleştirilen arkeolojik bir kazıda bulunmuştur. Bir diğer arkeolojik kazı ise Mısır’da Nil Nehri kıyısında yapılmıştır. Bu kazılarda ise bakır yüzükler ve bilezikler bulunmuştur. Bakır borunun keşfi ise milattan önce 2750 yıllarına dayanmaktadır. Bu dönemde Mısırlılar bakır boruyu su taşıma işlemi için kullanmıştır. Bakır boru örnekleri zamanla da Romalılar tarafından benimsenmiştir. En eski bakır tesisat örneği milattan sonra 79 yıllarında, Herculamun arkeolojik şehrinde bulunmaktadır.

Türkiye’de Bakırcılık

Günümüzde ”hadde silindirleri” olarak tanımlanan makinalar aracılığıyla ve özel silindirler arasından geçirilerek bakır külçeler istenilen levhaları elde etmektedir. Bugün bakıldığında ise Muğla’nın Yatağan ilçesinde bulunan Kavaklıdere’de 100 ve 120 kilogram arası değişmekte olan 1 metre boyunca leblebici tavaları, bakır külçelerin dövülmesiyle yapılmaktadır. Başlarda dövme tekniği kullanılsa da bu tekniğim uzun zaman alması sebebiyle sonlarında sıvama tekniğine geçilmiştir.

Elde edilen ürünler ne kadar dövme olarak yapılan bakır kadar dayanıklı olmasa da, maliyeti düşürmektedir. Seri üretimin yaşamımıza girmesi ile insan emeği neredeyse yok gibi bir hal almıştır. Geleneksel olarak bakırcılık sanatının hala devam ettiği bölgelerde bakır kapların üzerine çeşitli süslemeler yapılmaktadır. Bunlar; kazıma, kabartma, zımba, ajur ajur gibi çeşitli bezeme tekniklerinden sadece birkaç tanesidir.

Bir diğer yandan İstanbul’a bakıldığında Beyazıt semtindeki Bakırcılar Çarşısı’nın tarihi Osmanlı İmparatorluğuna kadar dayanmaktadır. Günümüzde hala turistlerin ilgisini çeken bu çarşıda, bakır eşyalar, nargile muhafazakarlıkları, biblolar, mangallar, semaverler, vazolar, çerçeveler, mum fenerleri ilgi çekici birçok bakır ürünü bulunmaktadır. Türk halkı tarafından da büyük ilgi gösterilen bakır, turistler tarafından da dikkat çekici bulunmaktadır.